Đông tứ mệnh, Tây tứ mệnh là gì? Cách tính cung phi

Trước khi xem hướng nhà, hướng bếp hay hướng bàn thờ, việc đầu tiên bạn cần biết là mình thuộc Đông tứ mệnh hay Tây tứ mệnh. Đây là khái niệm gốc rễ của phong thủy bát trạch: chỉ cần năm sinh và giới tính, bạn tính được cung phi của mình — và từ đó mọi bảng tra hướng tốt xấu đều mở ra. Bài viết này hướng dẫn cách tính từng bước, kèm bảng tra sẵn cho các năm sinh 1970–2010.

Đông tứ mệnh, Tây tứ mệnh là gì?

Phong thủy bát trạch (tám nhà) chia toàn bộ con người thành hai nhóm lớn dựa trên quái mệnh — tức quẻ bát quái ứng với năm sinh của mỗi người:

• Đông tứ mệnh: gồm những người mang quái Khảm, Ly, Chấn, Tốn. Bốn quái này ứng với các hướng Bắc, Nam, Đông và Đông Nam — đều nằm về trục Đông của la bàn nên gọi là "Đông tứ".
• Tây tứ mệnh: gồm những người mang quái Càn, Khôn, Cấn, Đoài, ứng với Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc và Tây — trục Tây của la bàn.

Tương tự, nhà cửa cũng chia thành Đông tứ trạch (nhà hướng Bắc, Nam, Đông, Đông Nam) và Tây tứ trạch (nhà hướng Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc, Tây). Nguyên tắc nền tảng của toàn bộ trường phái này chỉ gói gọn trong một câu: người Đông tứ mệnh hợp Đông tứ trạch, người Tây tứ mệnh hợp Tây tứ trạch. Ở đúng nhóm nhà của mình, cả bốn hướng chính đều sinh khí tốt; ở trái nhóm, bốn hướng chính đều rơi vào du niên xấu.

Vì sao lại chia hai nhóm như vậy? Theo Kinh Dịch, tám quái có thuộc tính ngũ hành riêng: nhóm Đông tứ gồm Thủy (Khảm), Hỏa (Ly), Mộc (Chấn, Tốn) — ba hành này nối nhau theo vòng tương sinh Mộc sinh Hỏa, Thủy sinh Mộc. Nhóm Tây tứ gồm Kim (Càn, Đoài) và Thổ (Khôn, Cấn) — Thổ sinh Kim, quấn quýt hỗ trợ nhau. Hai nhóm nội bộ tương sinh, nhưng chéo nhóm lại dễ tương khắc (Kim khắc Mộc, Thổ khắc Thủy...), nên bát trạch mới "chia phe" rạch ròi đến vậy. Nếu muốn ôn lại vòng sinh khắc, bạn có thể xem bài ngũ hành tương sinh tương khắc.

Cung phi bát trạch — tấm "chứng minh thư" phong thủy của mỗi người

Cung phi (còn gọi là cung mệnh bát trạch, quái mệnh hay mệnh quái) là quẻ bát quái gán cho mỗi người theo năm sinh âm lịch và giới tính. Nam và nữ sinh cùng một năm sẽ mang cung phi khác nhau — đây là điểm khiến nhiều người tra nhầm bảng. Tám cung phi cùng thuộc tính của chúng như sau:

Số 5 thuộc trung cung, không có quái — sẽ nói rõ ở phần quy ước bên dưới.

Cung phi quyết định gần như mọi phép tra trong bát trạch: hướng nhà, hướng cửa, hướng bếp, hướng bàn thờ, hướng giường ngủ. Bạn chỉ cần tính một lần, dùng cả đời — cung phi không thay đổi theo năm hạn như sao chiếu mệnh.

Cách tính cung phi theo năm sinh và giới tính

Cách tính cung phi phổ biến nhất ở Việt Nam dùng tổng các chữ số của năm sinh, rút gọn về một chữ số rồi áp công thức riêng cho nam và nữ:

1. 1Cộng cả bốn chữ số của năm sinh âm lịch, rồi tiếp tục cộng cho tới khi còn một chữ số. Ví dụ 1992: 1 + 9 + 9 + 2 = 21 → 2 + 1 = 3.
2. 2Nam giới: lấy 11 − tổng vừa rút gọn. Nếu kết quả từ 10 trở lên thì cộng các chữ số một lần nữa. Ví dụ nam 1992: 11 − 3 = 8 → cung Cấn, Tây tứ mệnh.
3. 3Nữ giới: lấy 4 + tổng vừa rút gọn. Nếu kết quả từ 10 trở lên thì cộng các chữ số. Ví dụ nữ 1992: 4 + 3 = 7 → cung Đoài, Tây tứ mệnh.
4. 4Đối chiếu số ra quái theo bảng ở mục trên: 1 Khảm, 2 Khôn, 3 Chấn, 4 Tốn, 6 Càn, 7 Đoài, 8 Cấn, 9 Ly.

Thử thêm một ví dụ cho chắc tay: người sinh năm 1990. Tổng chữ số: 1 + 9 + 9 + 0 = 19 → 1 + 9 = 10 → 1 + 0 = 1. Nam: 11 − 1 = 10 → 1 + 0 = 1 → cung Khảm, Đông tứ mệnh. Nữ: 4 + 1 = 5 → rơi vào số 5, xem quy ước dưới đây.

Bảng tra cung phi theo năm sinh 1970–2010

Nếu không muốn tính tay, bạn tra nhanh bảng dưới đây. Cột nhóm mệnh ghi Đông = Đông tứ mệnh, Tây = Tây tứ mệnh. Nhớ quy đổi về năm âm lịch trước khi tra nếu bạn sinh đầu năm dương lịch.

Bảng tra cung phi bát trạch 1970–2010 theo năm sinh âm lịch. Chu kỳ lặp lại sau mỗi 9 năm.

Nhìn kỹ bảng, bạn sẽ thấy quy luật thú vị: cung phi lặp lại theo chu kỳ 9 năm (1970 và 1979 và 1988 đều là nam Chấn, nữ Chấn). Nếu năm sinh của bạn nằm ngoài bảng, cứ cộng hoặc trừ 9 để quy về khoảng 1970–2010 rồi tra bình thường.

Đông tứ mệnh hợp hướng nào, Tây tứ mệnh hợp hướng nào?

Biết cung phi rồi, quy tắc chọn hướng trở nên rất gọn:

• Đông tứ mệnh (Khảm, Ly, Chấn, Tốn) hợp bốn hướng nhà: Bắc, Nam, Đông, Đông Nam.
• Tây tứ mệnh (Càn, Khôn, Cấn, Đoài) hợp bốn hướng nhà: Tây Bắc, Tây Nam, Đông Bắc, Tây.

Tuy nhiên, "hợp" cũng có năm bảy đường. Trong bốn hướng tốt của mỗi người, mỗi hướng mang một loại cát khí khác nhau — gọi là du niên: Sinh Khí (tài lộc, thăng tiến), Thiên Y (sức khỏe), Diên Niên (hòa thuận, bền vững) và Phục Vị (ổn định, thi cử). Ngược lại bốn hướng xấu ứng với Tuyệt Mệnh, Ngũ Quỷ, Lục Sát và Họa Hại với mức độ nặng nhẹ khác nhau. Bạn có thể đọc sâu từng loại trong bài 8 du niên bát trạch, và tra trọn bộ 8 cung phi × 8 hướng trong bài xem hướng nhà theo tuổi.

Một điểm hay bị hiểu nhầm: Đông tứ mệnh không có nghĩa là "hợp hướng Đông", mà là hợp cả bốn hướng thuộc nhóm Đông tứ trạch. Người cung Ly (Đông tứ mệnh) vẫn có hướng tốt nhất là Đông (Sinh Khí) chứ không phải hướng Nam của chính quái mình — vì hướng Nam với người cung Ly chỉ là Phục Vị, tốt vừa phải.

Ứng dụng cung phi: từ chọn hướng nhà đến đặt bếp, kê giường

Cung phi là chìa khóa mở mọi cánh cửa trong bát trạch. Thực tế khi xem phong thủy một căn nhà, người ta dùng cung phi ở ba tầng:

1. Chọn hướng nhà, hướng cửa chính — ưu tiên bốn hướng cát, tốt nhất là Sinh Khí hoặc Diên Niên.
2. Phân cung điểm hướng trong nhà — chia mặt bằng thành 8 cung, xác định khu nào cát để đặt phòng ngủ, bàn thờ; khu nào hung để "đè" bằng bếp, nhà vệ sinh, kho.
3. Chỉnh từng vật dụng — hướng bếp theo nguyên tắc tọa hung hướng cát, bàn thờ tọa cát hướng cát, giường ngủ quay đầu về hướng Thiên Y hoặc Sinh Khí.

Nếu muốn thấy toàn bộ quy trình này chạy tự động, bạn có thể dùng ứng dụng phong thủy 3D của Tử Vi Đấu Số: nhập năm sinh và giới tính, app tự tính cung phi, tô màu 8 cung tốt xấu ngay trên mô hình nhà, rồi cho bạn kéo thả khối Bếp, Thờ cúng, Phòng ngủ vào từng vị trí để xem du niên thay đổi trực tiếp. Cách học bát trạch nhanh nhất là nghịch thử vài phương án trên mô hình như vậy.

Vợ chồng khác nhóm mệnh: tính cung phi theo ai?

Đây là tình huống gặp nhiều nhất trong thực tế: chồng Đông tứ mệnh, vợ Tây tứ mệnh (hoặc ngược lại) — chọn hướng nhà theo ai? Quan điểm truyền thống của bát trạch: lấy cung phi của người trụ cột gia đình làm chuẩn cho hướng nhà và hướng bếp; ngày nay thường hiểu là người tạo thu nhập chính, không nhất thiết là nam giới.

Người còn lại không bị "bỏ rơi": phong thủy điều chỉnh cho từng thành viên bằng không gian riêng của họ — hướng giường trong phòng ngủ, hướng bàn làm việc, phòng của con cái tính theo cung phi của chính người dùng phòng đó. Một căn nhà Tây tứ trạch vẫn có thể kê giường cho người Đông tứ mệnh quay về hướng Thiên Y của riêng họ. Vì vậy đừng quá căng thẳng nếu hai vợ chồng khác nhóm — gần một nửa các cặp đôi rơi vào cảnh này, và bát trạch có sẵn lời giải.

Câu hỏi thường gặp về Đông tứ mệnh, Tây tứ mệnh