Thiên can địa chi: bảng tra 10 can 12 chi đầy đủ

Hệ ký hiệu cổ xưa nhất phương Đông

Thiên can và địa chi là hai hệ thống ký hiệu cổ xưa nhất của nền văn minh phương Đông, là nền tảng của hầu hết các bộ môn huyền học từ tử vi, bát tự, phong thủy cho đến y học cổ truyền. Tuy nhiên, với nhiều người mới bắt đầu tìm hiểu, 10 thiên can và 12 địa chi vẫn là một mớ hỗn độn khó nhớ và khó áp dụng. Bài viết này sẽ giúp bạn nắm vững toàn bộ kiến thức về can chi một cách hệ thống, từ cách đọc, cách nhớ cho đến cách ứng dụng vào thực tế.

10 thiên can — yếu tố “trời”

Thiên can, hay còn gọi là thập can, là 10 ký hiệu đại diện cho yếu tố “trời” – tức những năng lượng vô hình, trừu tượng và biến đổi theo chu kỳ. 10 thiên can bao gồm: Giáp, Ất, Bính, Đinh, Mậu, Kỷ, Canh, Tân, Nhâm, Quý. Mỗi thiên can thuộc một hành trong ngũ hành và mang đặc tính âm hoặc dương.

Như vậy, mỗi hành trong ngũ hành được đại diện bởi hai can: một can dương và một can âm. Ví dụ, hành Mộc có Giáp (dương Mộc – tượng trưng cho cây to, gỗ cứng) và Ất (âm Mộc – tượng trưng cho cây leo, cỏ nhỏ). Hành Hỏa có Bính (dương Hỏa – lửa mặt trời, lửa lớn) và Đinh (âm Hỏa – lửa đèn, lửa nhỏ).

12 địa chi — yếu tố “đất”

Địa chi là 12 ký hiệu đại diện cho yếu tố “đất” – tức những năng lượng hữu hình, cụ thể và gắn liền với thế giới vật chất. 12 địa chi bao gồm: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi, Thân, Dậu, Tuất, Hợi. Bạn có thể dễ dàng nhận ra đây chính là 12 con giáp quen thuộc trong văn hóa Việt Nam. Mỗi địa chi cũng thuộc một hành trong ngũ hành và mang đặc tính âm dương riêng.

60 tổ hợp can chi

Khi kết hợp 10 thiên can với 12 địa chi, ta có được hệ thống lục thập hoa giáp – 60 tổ hợp can chi khác nhau dùng để đánh dấu năm, tháng, ngày và giờ. Chu kỳ 60 năm bắt đầu từ Giáp Tý, rồi Ất Sửu, Bính Dần, Đinh Mão... và cứ thế xoay vòng cho đến Quý Hợi thì hết một vòng. Chính nhờ hệ thống này mà người xưa có thể ghi chép thời gian một cách chính xác và sử dụng nó làm nền tảng cho mọi phép tính trong tử vi và bát tự.

Cách tính can chi của một năm

Vậy làm thế nào để biết một năm bất kỳ thuộc can chi gì? Công thức khá đơn giản: lấy năm dương lịch trừ đi 4, rồi chia cho 60, số dư sẽ cho biết vị trí của năm đó trong bảng lục thập hoa giáp.

Với sự phát triển của công nghệ, bạn cũng có thể dễ dàng tra cứu can chi của bất kỳ năm nào thông qua các công cụ online mà không cần phải tự tính toán thủ công.

Can chi trong đời sống

Trong ứng dụng thực tế của đời sống, thiên can địa chi được sử dụng trong nhiều lĩnh vực khác nhau.

5 cặp âm dương của thiên can

Đối với người mới bắt đầu, có một mẹo nhỏ để ghi nhớ 10 thiên can và ngũ hành tương ứng: hãy nhóm chúng thành 5 cặp âm dương.

Giáp – Ất thuộc Mộc (nhớ đến cây cối), Bính – Đinh thuộc Hỏa (nhớ đến lửa), Mậu – Kỷ thuộc Thổ (nhớ đến đất), Canh – Tân thuộc Kim (nhớ đến kim loại), Nhâm – Quý thuộc Thủy (nhớ đến nước). Với 12 địa chi, bạn đã quá quen thuộc với 12 con giáp rồi, chỉ cần nhớ thêm hành của từng con giáp là đủ để ứng dụng cơ bản.

Can chi — “đồng hồ năng lượng”

Một câu hỏi thường gặp là: thiên can địa chi có thực sự ảnh hưởng đến cuộc sống không hay chỉ là mê tín? Cần phân biệt rõ: thiên can địa chi bản thân nó là một hệ thống biểu tượng dùng để mô tả các chu kỳ thời gian và năng lượng. Giống như việc bạn dùng đồng hồ để đo thời gian, thiên can địa chi là “đồng hồ năng lượng” để đo dòng chảy của khí trong vũ trụ. Nó không phải là mê tín, mà là một mô hình toán học và triết học được đúc kết qua hàng nghìn năm quan sát. Vấn đề nằm ở cách bạn sử dụng nó: nếu bạn dùng nó như một công cụ tham khảo để hiểu thêm về bản thân và vũ trụ, đó là tri thức. Nếu bạn quá phụ thuộc vào nó và để nó quyết định mọi thứ thay mình, đó mới là mê tín.

Câu hỏi thường gặp